Bulong Lục giác thép đen 10.9 M16x120 DIN 931 – Ren lửng

Bu lông lục giác thép đen 10.9 M16x120 DIN 931 ren lửng lắp xong không có nghĩa là xong việc. Mối ghép bu lông là chi tiết có tuổi thọ, và tuổi thọ ấy phụ thuộc vào việc có ai kiểm tra nó hay không.

Ba thời điểm phải kiểm tra

Thời điểm thứ nhất là sau vài giờ vận hành đầu tiên. Đây là lúc phần lún đã xảy ra gần hết: sơn bị ép, gỉ bám bị nghiến, mặt gia công không phẳng bị san bằng. Một lượt siết lại ở đây thu về phần lực kẹp đã mất và thường là lượt có giá trị nhất.

Thời điểm thứ hai là sau khoảng một tháng, hoặc sau chu kỳ tải lớn đầu tiên. Lúc này nếu vẫn có con lỏng thì nguyên nhân không còn là lún nữa mà là thiết kế hoặc lắp đặt có vấn đề, cần tìm nguyên nhân chứ không chỉ siết lại.

Thời điểm thứ ba là kiểm tra định kỳ. Chu kỳ tuỳ mức độ rung và tầm quan trọng: cụm chịu rung mạnh thì ba tháng một lần, kết cấu tĩnh trong nhà thì một năm một lần là đủ.

Kiểm tra bằng cách nào cho đúng

Cách sai phổ biến là lấy cờ lực siết thêm tới mô-men danh nghĩa. Vấn đề là mô-men để bắt đầu quay một đai ốc đang đứng yên luôn cao hơn mô-men giữ nó, nên cách này thường làm bu lông nhận thêm lực kẹp ngoài ý muốn và tích luỹ dần qua nhiều lần kiểm tra.

Cách đúng hơn là kiểm tra theo hướng nới: đặt cờ lực ở khoảng 80 phần trăm mô-men danh nghĩa và thử nới ngược. Nếu đai ốc không nhúc nhích thì lực kẹp còn đủ. Cách này không làm tăng tải cho bu lông.

Với cụm quan trọng, đánh dấu vạch sơn ngang qua đai ốc và tấm sau khi siết xong. Lần kiểm tra sau chỉ cần nhìn: vạch lệch nghĩa là đai ốc đã xoay. Đây là cách rẻ nhất và nhanh nhất, phù hợp cho số lượng lớn.

Khi nào phải thay chứ không siết lại

Thay khi ren có dấu hiệu biến dạng, khi thân bu lông đã giãn dài thấy được so với con mới cùng lô, khi có vết gỉ ăn sâu vào rãnh ren, hoặc khi bu lông đã từng bị siết quá mô-men.

Cũng nên thay nếu cùng một vị trí phải siết lại nhiều lần: đó là dấu hiệu mối ghép có vấn đề chứ không phải bu lông kém, và siết lại chỉ che triệu chứng.

Bu lông cấp 10.9 tháo ra từ mối ghép quan trọng thì không nên dùng lại ở mối ghép quan trọng khác, vì không có cách nào biết nó đã chịu tải tới đâu.

Ghi chép: phần hay bị bỏ nhất

Một hồ sơ tối thiểu nên có: sơ đồ vị trí và số hiệu từng bu lông, mô-men siết áp dụng, thứ tự siết, ngày lắp, ngày siết lại, và người thực hiện. Ghi thêm số lô hàng để truy xuất khi cần.

Nghe hình thức nhưng rất thực dụng: khi một con gãy sau ba năm, hồ sơ này là thứ duy nhất cho biết nó thuộc lô nào và các con cùng lô đang nằm ở đâu.

Thông số cỡ 120 mm

Câu hỏi thường gặp

Bao lâu kiểm tra một lần? Cụm chịu rung mạnh khoảng ba tháng; kết cấu tĩnh trong nhà một năm. Luôn có một lượt sau vài giờ vận hành đầu.

Siết thêm khi kiểm tra có hại không? Có thể, vì mô-men khởi động cao hơn mô-men giữ, siết thêm nhiều lần sẽ tích luỹ tải. Nên kiểm theo hướng nới hoặc dùng vạch sơn.

Vạch sơn dùng loại nào? Sơn giòn hoặc bút đánh dấu chuyên dụng, kẻ liền một nét qua đai ốc, long đền và tấm.

Lập chu kỳ kiểm tra theo mức rung

Bảng trên là khung tham khảo chung. Chu kỳ cụ thể nên điều chỉnh theo kết quả vài lần kiểm đầu: nếu ba lần liên tiếp không phát hiện con nào lỏng thì có thể giãn chu kỳ; nếu lần nào cũng có thì phải rút ngắn và tìm nguyên nhân gốc.

Năm dấu hiệu mối ghép đang mất lực kẹp

Vạch sơn đánh dấu bị lệch là dấu hiệu rõ nhất và dễ thấy nhất, cho biết đai ốc đã xoay.

Vết gỉ đỏ rỉ ra từ khe giữa hai tấm cho biết hai tấm đang có chuyển vị tương đối rất nhỏ, đủ để mài lớp oxit thành bột và đẩy ra ngoài cùng hơi ẩm. Đây là dấu hiệu sớm và rất đáng tin.

Sơn nứt theo vòng quanh chân đai ốc cho biết đai ốc đã dịch chuyển sau khi sơn.

Tiếng lách cách hoặc tiếng gõ khi máy khởi động và dừng, do hai tấm trượt lại vị trí.

Long đền xoay được bằng tay là phép thử nhanh nhất: nếu xoay được thì lực kẹp gần như đã mất hết.

Truy xuất lô hàng khi có sự cố

Khi một con gãy hoặc lỏng bất thường, câu hỏi đầu tiên phải trả lời là các con cùng lô đang nằm ở đâu. Nếu nguyên nhân là chất lượng vật tư thì toàn bộ số đó đều có rủi ro như nhau.

Điều này chỉ trả lời được nếu từ đầu đã ghi lại số lô cùng vị trí lắp. Việc ghi mất vài phút lúc lắp nhưng là thứ duy nhất giúp khoanh vùng khi có sự cố, thay vì phải kiểm tra toàn bộ công trình.

Nên lưu kèm bản sao chứng nhận chất lượng theo lô và giữ lại vài con mẫu chưa lắp của mỗi lô. Khi cần đối chứng, có mẫu nguyên trạng để so sánh là lợi thế lớn.

Sản phẩm liên quan

• Bu lông M16x130 DIN 931 thép đen – cỡ dài hơn kế tiếp
• Bu lông M16x110 DIN 931 thép đen – cụm ghép nhiều lớp
• Toàn bộ dòng bu lông lục giác thép đen 10.9