Một số ứng dụng thực tế của vít chìm không đầu trong cơ khí
Vít chìm không đầu (còn gọi là vít trí, set screw, grub screw) là loại ốc vít không mũ nổi, toàn thân ren, đầu lục giác chìm. Khi siết xong, vít nằm gọn hoàn toàn trong lỗ, tạo bề mặt phẳng mịn, không vướng víu, chịu rung tốt và rất thẩm mỹ. Nhờ thiết kế này, vít chìm không đầu được dùng rộng rãi trong cơ khí chế tạo máy, khuôn mẫu, tự động hóa và thiết bị chính xác tại Việt Nam.
Dưới đây là 5 ứng dụng thực tế phổ biến nhất, được sắp xếp theo mức độ thường gặp trong xưởng cơ khí và nhà máy sản xuất.
1. Cố định bánh răng lên trục Đây là ứng dụng phổ biến nhất và chiếm tỷ lệ lớn trong thực tế. Vít chìm không đầu (thường là loại đầu lõm DIN 916) được siết trực tiếp vào lỗ tròn trên trục để tạo lực ma sát mạnh, ngăn bánh răng trượt dọc hoặc xoay không mong muốn khi truyền mô-men. Bạn thường thấy ở:
- Máy phay CNC, máy tiện CNC (khóa bánh răng từ motor đến trục chính).
- Máy ép nhựa, máy in 3D (cố định pulley timing belt và bánh răng truyền động).
- Hộp số xe máy, ô tô (định vị bánh răng trên trục cam hoặc trục sơ cấp).
2. Khóa pulley, coupling và tay quay Vít chìm không đầu giúp định vị pulley timing belt, khớp nối đàn hồi hoặc tay quay điều chỉnh mà không để lại phần nhô. Loại đầu lõm hoặc đầu trụ thường được ưu tiên nhờ lực siết cao và khả năng chống trượt tốt. Ứng dụng điển hình:
- Băng chuyền tự động trong nhà máy may mặc, thực phẩm, lắp ráp linh kiện điện tử.
- Máy cắt laser, máy cắt plasma, máy khắc CNC (truyền động bằng belt).
- Máy bơm công nghiệp, quạt gió lớn (khóa pulley motor).
3. Định vị ổ bi, khớp nối và bánh đà Trong các cơ cấu quay tốc độ cao hoặc chịu lực va đập, vít chìm không đầu (đầu nhọn DIN 914 hoặc đầu bằng DIN 913) được dùng để khóa ổ bi, khớp nối hoặc bánh đà, ngăn dịch chuyển dọc trục. Ví dụ cụ thể:
- Khuôn dập tiến, máy đột dập (khóa lõi khuôn và ổ bi chịu lực lớn).
- Robot công nghiệp, tay máy hàn tự động (định vị khớp nối chính xác).
- Máy uốn ống, máy ép thủy lực (cố định ổ bi trục quay).
4. Cố định ray trượt tuyến tính và thanh dẫn hướng Với bề mặt nhạy cảm như ray nhôm anodized hoặc thanh thép đánh bóng, vít đầu bằng (Flat Point) là lựa chọn lý tưởng vì tiếp xúc rộng, không gây trầy xước hay lõm. Thường gặp ở:
- Máy in 3D (Ender 3, Prusa, Creality) – khóa motor bước lên ray trượt.
- Máy CNC mini, máy khắc laser DIY, bàn nâng tự động.
- Thiết bị y tế, máy đóng gói thực phẩm (ray tuyến tính cần độ chính xác cao).
5. Ứng dụng trong môi trường rung động mạnh Khi máy móc hoạt động liên tục với rung lắc lớn, người ta dùng vít chìm không đầu có vòng nylon (nylon patch) hoặc đầu lõm khía (knurled cup point) để chống tự nới lỏng. Các vị trí điển hình:
- Máy rung bê tông, máy nén khí piston.
- Hệ thống treo xe máy, ô tô (cố định chi tiết nhỏ).
- Máy sàng rung, máy phân loại vật liệu trong nhà máy xi măng, khai khoáng.
Nhờ thiết kế chìm hoàn toàn, vít chìm không đầu giúp máy móc gọn gàng, an toàn hơn (không có phần nhô gây va chạm) và dễ dàng điều chỉnh khi cần. Trong thực tế, một con vít nhỏ như vậy đôi khi quyết định độ chính xác và tuổi thọ của cả hệ thống.
#vittrí #vítchìmkhôngđầu #setscrew #cokhichetaomay #maycnc #khuonmau