Tắc kê nở là nhóm vật tư liên kết được sử dụng rất rộng rãi trong thi công xây dựng, cơ khí và lắp đặt hệ treo. Điểm chung của các loại tắc kê nở là làm việc theo cơ chế nở cơ học trong lỗ khoan, tạo lực ép vào thành bê tông để giữ chặt liên kết. Tuy cùng nguyên lý, nhưng trên thị trường hiện nay có nhiều loại tắc kê nở khác nhau, mỗi loại phù hợp với từng điều kiện sử dụng cụ thể.
1. Tắc kê nở sắt (thép carbon)

Tắc kê nở sắt là loại phổ biến nhất nhờ giá thành thấp và khả năng chịu lực khá tốt. Loại này thường được chế tạo từ thép carbon, bề mặt có thể để thép trần hoặc mạ kẽm điện. Khi siết, phần áo nở bung ra và bám chặt vào bê tông, phù hợp cho các ứng dụng trong nhà hoặc môi trường khô. Nhược điểm của tắc kê nở sắt là dễ bị gỉ nếu làm việc ngoài trời hoặc trong môi trường ẩm lâu ngày.
2. Tắc kê nở mạ kẽm

Tắc kê nở mạ kẽm là phiên bản cải tiến từ tắc kê nở sắt nhằm tăng khả năng chống ăn mòn. Trên thị trường thường gặp hai loại là mạ kẽm điện và mạ kẽm nhúng nóng. Tắc kê nở mạ kẽm điện có bề mặt sáng, thẩm mỹ tốt, phù hợp cho môi trường trong nhà hoặc ngoài trời nhẹ. Tắc kê nở mạ kẽm nhúng nóng có lớp mạ dày hơn, bề mặt sần, được dùng nhiều trong các hạng mục ngoài trời, nhà xưởng, kết cấu thép.
3. Tắc kê nở inox

Tắc kê nở inox được sử dụng khi yêu cầu cao về khả năng chống ăn mòn. Vật liệu inox giúp tắc kê làm việc ổn định trong môi trường ẩm, gần biển, khu vực có hóa chất nhẹ hoặc yêu cầu tuổi thọ lâu dài. Trên thị trường thường gặp inox 201, 304 và 316, trong đó inox 304 và 316 được đánh giá cao hơn về độ bền và khả năng chống gỉ. Nhược điểm của tắc kê nở inox là giá thành cao và khả năng chịu lực thường thấp hơn thép carbon cùng kích thước.
4. Tắc kê nở đạn

Tắc kê nở đạn là loại tắc kê nhỏ gọn, làm việc theo cơ chế nở cục bộ ở phần đáy lỗ khoan. Khi đóng hoặc siết, viên đạn bên trong ép ra ngoài, tạo lực bám vào thành bê tông. Loại này thường dùng cho các liên kết nhẹ, treo ty ren nhỏ, móc treo hoặc phụ kiện cơ điện. Ưu điểm là lắp nhanh, gọn, nhưng không phù hợp cho tải trọng lớn hoặc kết cấu chịu rung.
5. Tắc kê nở dạng bu lông (bu lông nở)
Bu lông nở thực chất là một dạng tắc kê nở chịu lực cao, gồm thân bu lông, áo nở và đai ốc. Khi siết đai ốc, áo nở bung mạnh, tạo lực ép lớn vào bê tông. Loại này được dùng phổ biến cho các kết cấu chịu tải lớn như khung thép, lan can, giá đỡ máy, hệ treo công nghiệp. Bu lông nở yêu cầu bê tông đặc, cường độ tốt để đảm bảo khả năng làm việc an toàn.
6. Tắc kê nở chuyên dụng cho ứng dụng đặc biệt

Ngoài các loại phổ biến trên, thị trường còn có một số tắc kê nở chuyên dụng như tắc kê nở cho bê tông nhẹ, tắc kê nở cho gạch rỗng hoặc tắc kê nở kết hợp cơ chế khác. Các loại này thường được thiết kế riêng để phù hợp với nền yếu hoặc điều kiện lắp đặt đặc thù, không dùng thay thế tùy tiện cho tắc kê nở thông thường.
Kết luận
Mặc dù cùng gọi là tắc kê nở, mỗi loại lại có đặc điểm vật liệu, khả năng chịu lực và phạm vi sử dụng khác nhau. Việc chọn đúng loại tắc kê nở theo môi trường, tải trọng và nền lắp đặt là yếu tố quyết định đến độ an toàn và tuổi thọ của mối liên kết. Hiểu rõ các loại tắc kê nở phổ biến trên thị trường sẽ giúp tránh được các sai sót thường gặp trong thi công và lắp đặt.
Bài viết liên quan