Khi nào nên dùng long đền khóa?
Trong thực tế lắp ráp cơ khí, không ít trường hợp bulong bị lỏng sau một thời gian làm việc dù đã được siết đúng lực ban đầu. Nguyên nhân chủ yếu đến từ rung động, tải thay đổi hoặc biến dạng nhỏ tại bề mặt tiếp xúc. Khi đó, long đền khóa được sử dụng như một giải pháp nhằm hạn chế hiện tượng bulong và đai ốc tự xoay ngược trong quá trình vận hành.
1. Long đền khóa là gì
Long đền khóa là loại vòng đệm dùng để hạn chế hiện tượng bulong hoặc đai ốc tự xoay ngược sau khi siết. Khác với long đền lò xo chỉ tạo lực đàn hồi, long đền khóa chống lỏng bằng cơ chế cơ học trực tiếp. Các cơ chế thường gặp gồm
▪ Ăn khớp răng với bề mặt chi tiết hoặc đai ốc
▪ Tạo góc nêm làm tăng lực cản khi bulong có xu hướng xoay ngược
▪ Tăng ma sát cưỡng bức giữa các bề mặt tiếp xúc
Nhờ các cơ chế này, long đền khóa vẫn giữ được hiệu quả ngay cả khi lực siết ban đầu bị suy giảm trong quá trình làm việc.
2. Dùng khi mối ghép chịu rung động và dao động
Long đền khóa nên sử dụng trong các mối ghép làm việc trong môi trường rung động mạnh hoặc rung liên tục, nơi bulong dễ bị lỏng dần theo thời gian. Các trường hợp thường gặp gồm
▪ Động cơ công suất lớn
▪ Máy dập, máy ép, máy rung
▪ Hộp số, cụm truyền động
▪ Thiết bị làm việc liên tục trong thời gian dài
Trong các điều kiện này, rung động làm lực kẹp bulong giảm nhanh. Long đền khóa giúp cản chuyển động xoay ngược của đai ốc, giữ mối ghép ổn định hơn so với long đền lò xo thông thường.
3. Dùng cho mối ghép quan trọng, yêu cầu độ an toàn cao
Với các mối ghép có vai trò quan trọng trong kết cấu hoặc vận hành, việc bulong tự lỏng là không được phép xảy ra. Long đền khóa thường được sử dụng cho
▪ Khung máy
▪ Kết cấu chịu lực
▪ Cụm định vị, cụm dẫn hướng
▪ Các vị trí khó kiểm tra hoặc khó siết lại
Trong những trường hợp này, long đền khóa đóng vai trò như một lớp bảo vệ bổ sung, giúp tăng độ tin cậy và giảm nguy cơ sự cố trong quá trình vận hành lâu dài.
4. Dùng khi sử dụng bulong cấp bền cao
Bulong cấp bền cao thường được siết với lực lớn. Khi đó
▪ Long đền lò xo dễ bị ép phẳng
▪ Hiệu quả đàn hồi gần như không còn
▪ Khả năng chống lỏng giảm rõ rệt
Long đền khóa không phụ thuộc vào độ đàn hồi mà dựa vào khóa hình học hoặc ma sát cưỡng bức, nên phù hợp hơn khi sử dụng cùng bulong cấp bền cao trong các mối ghép chịu tải và rung.
5. Dùng khi cần tháo lắp định kỳ, không dùng keo khóa ren
Trong nhiều hệ thống, bulong cần được tháo lắp thường xuyên để bảo trì hoặc thay thế chi tiết. Trong trường hợp này, long đền khóa là lựa chọn hợp lý vì
▪ Không cần thời gian chờ khô như keo khóa ren
▪ Không làm bẩn hoặc hư hại ren
▪ Tháo lắp nhanh, thuận tiện cho bảo trì
▪ Vẫn đảm bảo khả năng chống lỏng ở mức ổn định
Kết luận
Long đền khóa nên được sử dụng cho các mối ghép chịu rung động, mối ghép quan trọng, bulong cấp bền cao và các vị trí chịu tải thay đổi hoặc cần tháo lắp định kỳ. Việc lựa chọn đúng loại long đền giúp hạn chế hiện tượng bulong tự lỏng, tăng độ an toàn và nâng cao độ bền cho thiết bị trong quá trình vận hành.