Long đền vênh dùng trong trường hợp nào
Long đền vênh (long đền lò xo) là một chi tiết rất quen thuộc trong mối ghép bulong, nhưng cũng là chi tiết bị hiểu sai và dùng sai nhiều nhất.
Trong nhiều trường hợp, long đền vênh được lắp theo thói quen hơn là theo đúng chức năng kỹ thuật của nó.
Thực tế, long đền vênh không phải là giải pháp vạn năng chống tuột bulong, mà chỉ hiệu quả trong một số điều kiện nhất định.
1. Chức năng thực sự của long đền vênh
Long đền vênh tạo ra một lực đàn hồi nhỏ theo phương trục khi bulong được siết. Lực đàn hồi này giúp:
-
Bù lại sự thay đổi nhỏ về chiều dài bulong
-
Duy trì lực kẹp khi mối ghép có dao động nhẹ
-
Hạn chế hiện tượng lỏng bulong do rung động nhỏ
Nói cách khác, long đền vênh không khóa bulong, mà chỉ hỗ trợ duy trì lực kẹp trong điều kiện phù hợp.
2. Dùng long đền vênh khi có rung động nhẹ
Long đền vênh phát huy tác dụng tốt nhất trong các mối ghép:
-
Có rung động nhỏ, tần suất cao
-
Tải không thay đổi đột ngột
-
Lực siết không quá lớn
Ví dụ:
-
Thiết bị điện, tủ điện
-
Vỏ máy, nắp che
-
Kết cấu phụ, không chịu tải chính
Trong các trường hợp này, long đền vênh giúp hạn chế việc bulong tự nới lỏng theo thời gian.
3. Phù hợp với mối ghép lực siết vừa và nhỏ
Do khả năng đàn hồi hạn chế, long đền vênh chỉ phù hợp khi:
-
Bulong kích thước nhỏ đến trung bình
-
Mô men siết không cao
-
Lực kẹp không phải yếu tố quyết định độ bền mối ghép
Khi lực siết quá lớn, long đền vênh sẽ bị ép phẳng hoàn toàn và mất tác dụng đàn hồi, lúc này nó chỉ còn là một miếng thép mỏng.
4. Dùng khi bề mặt kẹp không hoàn toàn ổn định
Trong một số mối ghép, bề mặt kẹp có thể:
-
Bị lún nhẹ theo thời gian
-
Có lớp sơn mỏng
-
Có biến dạng đàn hồi nhỏ
Long đền vênh giúp bù lại phần thay đổi rất nhỏ này, giúp lực kẹp không giảm đột ngột ngay sau khi lắp ráp.
5. Khi nào không nên dùng long đền vênh
Long đền vênh không phù hợp trong nhiều trường hợp mà thực tế vẫn hay bị lạm dụng.
Không nên dùng khi:
-
Mối ghép chịu tải lớn hoặc tải động mạnh
-
Bulong cấp bền cao, lực siết lớn
-
Kết cấu an toàn quan trọng
-
Môi trường rung mạnh hoặc va đập
Trong các trường hợp này, long đền vênh không đủ khả năng giữ lực kẹp, thậm chí tạo cảm giác an toàn giả.
6. So sánh với các giải pháp khác
Nếu mục tiêu là chống tuột bulong trong điều kiện khắc nghiệt, các giải pháp hiệu quả hơn long đền vênh gồm:
-
Đai ốc hãm
-
Keo khóa ren
-
Long đền răng hoặc long đền khóa chuyên dụng
-
Thiết kế mối ghép có lực kẹp cao và ổn định
Long đền vênh chỉ nên được xem là giải pháp đơn giản – chi phí thấp – dùng đúng chỗ, không phải giải pháp thay thế cho các biện pháp khóa ren chuyên nghiệp.