Lông đền răng được sử dụng ở đâu?
Lông đền răng là một chi tiết phụ trong mối ghép bu lông, không có nhiệm vụ chịu lực chính. Giá trị của nó nằm ở khả năng hỗ trợ chống lỏng trong những điều kiện làm việc nhất định, đặc biệt là khi mối ghép chịu rung động hoặc dao động nhẹ.
Trong thực tế cơ khí, lông đền răng chỉ phát huy hiệu quả khi được sử dụng đúng vị trí và đúng mục đích.
1. Các mối ghép có rung động nhẹ đến trung bình
Lông đền răng thường được sử dụng trong các mối ghép chịu rung động liên tục nhưng biên độ không lớn. Khi bu lông được siết, các răng của lông đền sẽ ăn vào bề mặt chi tiết và mặt dưới đầu bu lông hoặc đai ốc, tạo ra ma sát bổ sung nhằm hạn chế hiện tượng tự xoay lỏng.
Những vị trí thường gặp gồm:
-
Động cơ điện công suất nhỏ
-
Quạt công nghiệp
-
Bơm, motor phụ
-
Các cụm cơ cấu quay có dao động
Ở các vị trí này, nếu chỉ dùng lông đền phẳng, mối ghép có thể vẫn giữ được lực siết ban đầu nhưng dễ lỏng dần theo thời gian.
2. Lắp ráp thiết bị điện và tủ điện
Trong lĩnh vực điện và điện công nghiệp, lông đền răng được sử dụng rất phổ biến, đặc biệt là loại răng ngoài hoặc răng trong.
Ngoài tác dụng hạn chế lỏng bu lông, lông đền răng còn giúp:
-
Tăng tiếp xúc điện giữa các bề mặt kim loại
-
Phá lớp sơn hoặc lớp oxit mỏng
-
Đảm bảo tiếp địa ổn định
Vì lý do này, lông đền răng thường được xem là chi tiết tiêu chuẩn trong các tủ điện, bảng điện và mối ghép tiếp đất.
3. Các mối ghép kích thước nhỏ
Lông đền răng phù hợp với các bu lông và vít có đường kính nhỏ, nơi không gian lắp ráp hạn chế. Trong các trường hợp này, việc sử dụng lông đền lò xo có thể không hiệu quả hoặc chiếm nhiều không gian.
Trong thực tế, lông đền răng thường xuất hiện trong:
-
Thiết bị điện tử
-
Thiết bị gia dụng
-
Máy móc cỡ nhỏ
-
Các cụm lắp ráp tinh gọn
Chúng giúp tăng độ ổn định mối ghép mà không làm thay đổi kết cấu tổng thể.
4. Những vị trí không yêu cầu lực siết lớn
Lông đền răng không được thiết kế để làm việc trong các mối ghép chịu tải lớn. Khi lực siết cao, các răng có thể bị bẹt hoặc làm hỏng bề mặt chi tiết, dẫn đến mất tác dụng chống lỏng.
Do đó, lông đền răng thường được sử dụng trong các mối ghép:
-
Tải trọng thấp đến trung bình
-
Không yêu cầu mô men siết lớn
-
Không phải liên kết chịu lực chính
Với các mối ghép quan trọng, các giải pháp khác như đai ốc hãm, keo khóa ren hoặc bu lông chuyên dụng sẽ phù hợp hơn.
5. Những trường hợp không nên dùng lông đền răng
Không phải mối ghép nào cũng phù hợp với lông đền răng. Trong một số trường hợp, việc sử dụng lông đền răng có thể gây tác dụng ngược.
Cụ thể, không nên dùng khi:
-
Bề mặt chi tiết đã được mạ, sơn hoặc xử lý hoàn thiện
-
Mối ghép chịu tải lớn hoặc va đập mạnh
-
Yêu cầu phân bố lực đều trên bề mặt tiếp xúc
Trong các trường hợp này, răng của lông đền có thể phá hỏng bề mặt mà không mang lại hiệu quả chống lỏng đáng kể.
6. Cách nhìn đúng khi lựa chọn lông đền răng
Khi lựa chọn lông đền răng, điều quan trọng không nằm ở việc “có chống lỏng hay không”, mà ở chỗ hiểu rõ cơ chế làm việc của nó trong mối ghép.
Lông đền răng tạo ma sát bổ sung nhờ các răng ăn vào bề mặt tiếp xúc, từ đó làm chậm quá trình tự xoay lỏng của bu lông dưới rung động. Hiệu quả này chỉ đạt được khi lực siết phù hợp và bề mặt cho phép răng bám mà không bị phá hỏng nghiêm trọng.
Nếu lực siết quá lớn, răng sẽ bị bẹt và mất tác dụng. Nếu bề mặt quá mềm hoặc đã hoàn thiện, lông đền răng có thể gây hư hỏng bề mặt mà không cải thiện độ ổn định mối ghép.
Vì vậy, lông đền răng nên được xem là giải pháp kỹ thuật có điều kiện, phù hợp cho các mối ghép nhỏ và rung động nhẹ, chứ không phải là lựa chọn mặc định cho mọi mối ghép bu lông.