Tán Keo Là Gì? Ứng Dụng Chủ Yếu Dùng Cho Gì?
Trong các liên kết cơ khí và lắp ráp hiện đại, ngoài bulong, vít hay tán cơ khí truyền thống, tán keo là một giải pháp được sử dụng khi cần liên kết gọn, kín và hạn chế gia công cơ khí. Tuy không chịu lực lớn như bulong, tán keo lại có vai trò quan trọng trong nhiều ứng dụng đặc thù.
1. Tán keo là gì?
Tán keo là dạng liên kết sử dụng keo công nghiệp (keo epoxy, keo kết cấu, keo kỵ khí…) để cố định tán hoặc chi tiết liên kết vào vật liệu nền. Lực giữ của tán keo không đến từ ren hay chấu, mà chủ yếu đến từ độ bám dính của keo với bề mặt vật liệu.
Sau khi keo đóng rắn, tán được giữ cố định tại vị trí lắp, tạo điểm bắt vít hoặc điểm liên kết mà không cần hàn, không cần khoan xuyên hay tạo ren cơ khí phức tạp.
2. Nguyên lý làm việc của tán keo
Tán keo hoạt động dựa trên ba yếu tố chính:
-
Độ bám dính của keo với bề mặt vật liệu
-
Diện tích tiếp xúc giữa tán và vật liệu
-
Điều kiện đóng rắn của keo
Keo sau khi bơm vào lỗ hoặc bề mặt sẽ bao quanh thân tán. Khi keo đông cứng, nó tạo thành lớp liên kết cứng, giữ tán cố định tại chỗ. Liên kết này thường làm việc tốt với tải tĩnh và lực giữ vị trí, không phù hợp cho tải động lớn.
3. Ứng dụng chủ yếu của tán keo
3.1 Liên kết kim loại mỏng
Tán keo được dùng nhiều trong các chi tiết kim loại mỏng nơi không đủ chiều dày để tạo ren hoặc không muốn làm biến dạng vật liệu. Keo giúp cố định tán mà không cần tác động lực lớn lên chi tiết.
Ứng dụng thường gặp trong vỏ máy, tấm che, tủ điện và các chi tiết dạng tấm.
3.2 Kết cấu yêu cầu bề mặt thẩm mỹ cao
Do không cần hàn hay bulong xuyên, tán keo giúp bề mặt ngoài phẳng, gọn và kín, không lộ đầu bulong hoặc mối hàn. Điều này rất quan trọng trong các sản phẩm yêu cầu tính thẩm mỹ hoặc hoàn thiện bề mặt cao.
3.3 Lắp ráp khi không thể gia công cơ khí sâu
Trong một số kết cấu mỏng, rỗng hoặc đã hoàn thiện sơn phủ, việc khoan hoặc hàn có thể làm hỏng chi tiết. Tán keo cho phép lắp đặt với can thiệp cơ khí tối thiểu, giảm rủi ro hư hỏng sản phẩm.
3.4 Ứng dụng trong điện – điện tử và thiết bị nhẹ
Tán keo thường xuất hiện trong các cụm thiết bị nhẹ, nơi tải trọng không lớn nhưng cần liên kết ổn định và cách rung tương đối tốt. Lớp keo còn giúp giảm truyền rung so với liên kết kim loại cứng.
4. Giới hạn sử dụng của tán keo
Tán keo không phù hợp cho các liên kết:
-
Chịu lực kéo lớn
-
Chịu rung động mạnh, liên tục
-
Làm việc ở nhiệt độ cao vượt khả năng của keo
Ngoài ra, chất lượng liên kết phụ thuộc rất nhiều vào chuẩn bị bề mặt và loại keo sử dụng. Nếu bề mặt bẩn, dầu mỡ hoặc keo chọn không phù hợp, tán rất dễ bong.
Kết luận
Tán keo là giải pháp liên kết dùng keo công nghiệp để cố định tán vào vật liệu, phù hợp cho kim loại mỏng, kết cấu nhẹ và các ứng dụng yêu cầu bề mặt gọn, thẩm mỹ. Khi sử dụng đúng điều kiện và đúng loại keo, tán keo mang lại hiệu quả tốt. Tuy nhiên, với các liên kết chịu lực lớn hoặc rung động mạnh, cần ưu tiên các giải pháp cơ khí truyền thống hơn.