Tắc kê đạn khác gì tắc kê nở thường?
Trong thi công cơ điện và xây dựng, tắc kê đạn và tắc kê nở thường thường bị xem là “na ná nhau” vì đều được lắp vào lỗ khoan bê tông và đều tạo liên kết bằng cơ chế nở. Tuy nhiên, hai loại này khác nhau rõ ràng về cấu tạo, cách làm việc và phạm vi sử dụng. Việc nhầm lẫn có thể dẫn đến chọn sai vật tư, làm giảm độ an toàn của mối treo.
1. Khác nhau về cấu tạo
Tắc kê đạn có cấu tạo dạng ống ngắn, ren trong, bên trong có viên đạn hoặc chốt nở. Bản thân tắc kê không có bu lông đi kèm; bu lông hoặc ty ren sẽ được lắp sau khi tắc kê đã nở hoàn toàn trong bê tông.
Tắc kê nở thường (như tắc kê ống, tắc kê nở sắt, bu lông nở) là một cụm hoàn chỉnh, gồm thân bu lông hoặc vít, áo nở và đai ốc. Các bộ phận này làm việc đồng thời ngay trong quá trình siết.
2. Khác nhau về cơ chế nở
Tắc kê đạn chỉ nở tại phần đáy lỗ khoan. Khi đóng hoặc dùng dụng cụ setting tool, viên đạn bị ép xuống làm phần đáy tắc kê bung ra, khóa chặt vào bê tông. Phần thân phía trên hầu như không nở.
Tắc kê nở thường nở dọc theo thân, khi siết thì áo nở giãn ra và ép vào thành lỗ trên một đoạn dài. Nhờ đó, lực giữ được phân bố đều hơn theo chiều sâu lỗ khoan.
3. Khác nhau về khả năng chịu lực
Tắc kê đạn phù hợp với tải nhẹ đến trung bình, đặc biệt là các hệ treo ty ren nhỏ, móc treo, phụ kiện cơ điện. Do chỉ nở ở đáy, khả năng chịu lực kéo có giới hạn và phụ thuộc nhiều vào chất lượng bê tông tại điểm nở.
Tắc kê nở thường chịu lực tốt hơn, đặc biệt là các loại bu lông nở hoặc tắc kê ống, vì lực nở phân bố trên diện tích tiếp xúc lớn hơn. Loại này phù hợp cho các kết cấu treo nặng, khung thép, giá đỡ máy.
4. Khác nhau về cách thi công
Tắc kê đạn yêu cầu độ sâu lỗ khoan chính xác và cần dụng cụ đóng nở chuyên dụng. Sau khi tắc kê đã nở, bu lông hoặc ty ren mới được lắp vào. Cách này phù hợp cho các vị trí cần neo sẵn trước, sau đó lắp thiết bị ở bước sau.
Tắc kê nở thường thi công đơn giản hơn: khoan lỗ, đưa tắc kê vào, siết trực tiếp để vừa nở vừa cố định kết cấu trong một bước.
5. Khác nhau về ứng dụng thực tế
Tắc kê đạn thường được dùng trong hệ treo trần, treo ty ren nhỏ, hệ M&E, nơi tải không lớn và yêu cầu lắp đặt gọn, thẩm mỹ. Loại này cũng hay được dùng khi cần để bề mặt phẳng, không lộ đầu bu lông.
Tắc kê nở thường được dùng cho các liên kết chịu tải lớn hơn, cần độ an toàn cao và có thể chấp nhận phần bu lông, đai ốc lộ ra ngoài.
Kết luận
Tắc kê đạn và tắc kê nở thường không giống nhau và không dùng thay thế tùy tiện. Tắc kê đạn phù hợp cho tải nhẹ đến trung bình, nở cục bộ ở đáy và dùng nhiều trong hệ treo M&E. Tắc kê nở thường phù hợp cho tải lớn hơn, nở dọc thân và dùng cho các kết cấu yêu cầu độ bám cao. Hiểu rõ sự khác biệt này là chìa khóa để chọn đúng loại tắc kê và đảm bảo an toàn khi thi công.