Bulong cánh chuồn (bulong tai chuồn) là loại bulong được thiết kế để siết và tháo hoàn toàn bằng tay, không cần cờ lê hay dụng cụ hỗ trợ. Chính đặc điểm này khiến bulong cánh chuồn không dùng cho mọi mối ghép, mà chủ yếu xuất hiện trong những thiết bị cần thao tác nhanh, điều chỉnh thường xuyên hoặc yêu cầu tính tiện lợi cao.
1. Thiết bị cần tháo lắp, điều chỉnh thường xuyên
Bulong cánh chuồn được dùng nhiều trong các thiết bị mà người sử dụng phải tháo – lắp hoặc điều chỉnh liên tục. Điển hình như các cơ cấu điều chỉnh vị trí, gá kẹp tạm thời, đồ gá thử nghiệm hoặc các bộ phận cần thay đổi cấu hình trong quá trình vận hành. Việc siết tay giúp thao tác nhanh, giảm thời gian dừng máy và không phụ thuộc dụng cụ.

2. Thiết bị dân dụng và thiết bị nhẹ
Trong các thiết bị dân dụng, bulong cánh chuồn xuất hiện khá phổ biến ở quạt đứng, quạt treo, giá đỡ, khung lắp ráp đơn giản hoặc các thiết bị gia dụng cần điều chỉnh góc, chiều cao, vị trí. Với các ứng dụng này, tải trọng không lớn và yêu cầu thao tác thuận tiện được ưu tiên hơn khả năng chịu lực cao.
3. Thiết bị cơ khí nhỏ và đồ gá
Trong xưởng cơ khí, bulong cánh chuồn thường dùng cho đồ gá, jig, bàn thao tác, thiết bị thử nghiệm. Đây là những vị trí cần cố định chi tiết tạm thời, sau đó tháo ra nhanh để thay phôi hoặc điều chỉnh. Bulong cánh chuồn giúp người vận hành thao tác linh hoạt mà không làm chậm nhịp sản xuất.
4. Thiết bị trưng bày, quảng cáo, sân khấu

Bulong cánh chuồn được sử dụng nhiều trong khung trưng bày, kệ quảng cáo, thiết bị sân khấu, gian hàng triển lãm. Các hệ này thường xuyên tháo lắp, di chuyển, lắp dựng tại nhiều vị trí khác nhau. Việc không cần dụng cụ giúp quá trình lắp đặt nhanh và thuận tiện hơn rất nhiều.
5. Thiết bị điện – điện tử và tủ kỹ thuật
Trong một số tủ điện, hộp kỹ thuật hoặc vỏ che bảo vệ, bulong cánh chuồn được dùng để đóng mở nắp bảo trì. Người kỹ thuật có thể tháo nắp nhanh để kiểm tra, bảo dưỡng mà không cần mang theo dụng cụ, đặc biệt hữu ích trong công tác bảo trì định kỳ.
Khi không nên dùng bulong cánh chuồn

Bulong cánh chuồn không phù hợp cho các thiết bị chịu rung động mạnh, tải trọng lớn hoặc mối ghép an toàn quan trọng. Do lực siết bằng tay có giới hạn, loại bulong này không thể thay thế bulong lục giác trong kết cấu chịu lực hay máy móc công nghiệp nặng.
Kết luận
Bulong cánh chuồn thường được dùng trong thiết bị nhẹ, đồ gá, thiết bị dân dụng, trưng bày và các hệ thống cần tháo lắp nhanh. Ưu điểm lớn nhất của loại bulong này là sự tiện lợi và linh hoạt, không phải khả năng chịu lực cao. Hiểu đúng phạm vi sử dụng sẽ giúp chọn bulong cánh chuồn đúng chỗ và tránh dùng sai gây mất an toàn.